Soạn bài thuật ngữ

Thứ hai , 27/07/2015, 14:49 GMT+7
     

Soạn bài thuật ngữ

I. Thuật ngữ là gì?

1. So sánh hai cách giải thích về nghĩa của từ nước và muối.

- Cách thứ nhất chỉ dừng lại ở những đặc tính bên ngoài của sự vật hình thành trên cơ sở kinh nghiệm, có tính chất cảm tính.

- Cách thứ hai thể hiện được tính bên trong của sự vật hình thành qua nghiên cứu lí thuyết và phương pháp khoa học. Nếu không có kiến thức khoa học chuyên môn thì người tiếp nhận không thể hiểu được cách giải thích này.

Tóm lại, cách thứ nhất là cách giải thích nghĩa của từ ngữ thông thường còn cách thứ hai là cách giải thích nghĩa của một thuật ngữ.

2. Đọc các định nghĩa và trả lời

a.

- Thạch nhũ trong Địa lí

- Bazơ trong Hóa học

- Ẩn dụ trong Ngữ văn

- Phân số thập phân trong Toán học

b. Những thuật ngữ này chủ yếu được dùng trong loại văn bản về khoa học, kỹ thuật, công nghệ.

II. Đặc điểm của thuật ngữ

1. Những thuật ngữ trong mục I.2 không có nghĩa nào khác. Các từ ngữ không phải thuật ngữ thường có nhiều nghĩa.

2. Trong hai ví dụ đã cho, ví dụ 1 từ muối trong một định nghĩa Hóa học; ví dụ b, từ muối trong một câu ca dao.

Từ muối đầu là một thuật ngữ, không có tính biểu cảm, không gợi lên những ý nghĩa bóng bẩy, muối chỉ là muối chứ không phải là cái gì khác.

Từ muối sau là một từ thông thường, gừng cay muối mặn có ý chỉ sự gian nan vất vả mà người ta phải nếm trả trong đời.

III. Luyện tập

Bài tập 1. Điền thuật ngữ thích hợp vào chỗ trống

Lực là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác. (Vật lí)

Xâm thực là toàn bộ các quá trình phá hủy lớp đất đá phủ trên mặt đất do các tác nhân: gió, sóng biển, băng hà, nước chảy… (Địa lí)

Hiện tượng hóa học là hiện tượng trong đó có sinh ra chất muối. (Hóa học)

Trường từ vựng là tập hợp tất cả các từ có chung về nét nghĩa. (Ngữ văn)

Di chỉ là nơi có dấu vết cư trú và sinh sống của người xưa. (Lịch sử)

Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy. (Sinh học)

Lưu lượng là lượng nước chảy qua mặt cắt ngay lòng song song ở một điểm nào đó trong một giây đồng hồ. Đơn vị đo: m3/s. (Địa lí)

Trong lực là lực hút của Trái Đất.

Khí áp là sức ép của khí quyển lên bề mặt Trái Đất. (Địa lí)

Đơn chất là những chất do một nguyên tố hóa học cấu tạo nên. (Hóa học)

Thị tộc phụ hệ là thị tộc theo họ người cha, trong đó nam có quyền hơn nữ. (Lịch sử)

Đường trung trực là đường thẳng vuôn góc với một đoạn thẳng tại điểm giữa của đoạn ấy. (Toán học)

Bài tập 2. Từ phương trình vốn là một thuật ngữ Toán học nhưng ở đây được dùng theo nghĩa ẩn dụ. Từ phương trình ở đây chỉ mốc liên hệ giữa vấn đề dân số với những nhân tố khác trong sự phát triển xã hội. Mà liên hệ này chẳng khác gì mối liên hệ giữa những ẩn số (con số chưa biết) với những con số đã biết trong một đẳng thức Toán học.

Bài tập 3. 

Trong trường hợp a, từ hỗn hợp được dùng như một thuật ngữ còn trường hợp b, từ hỗn hợp được dùng như một từ ngữ thông thường.

Đặt câu với từ hỗn hợp.

Thức ăn hỗn hợp được sử dụng nhiều trong lĩnh vực chăn nuôi gia súc.

Bài tập 4.  Cá là động vật xương sống, ở dưới nước, bơi bằng vây, thở bằng mang. Đó là định nghĩa của cá của sinh vật học. Theo cách hiểu thông thường của người Việt Nam, cá không nhất thiết phải thở bằng mang (cá voi, cá heo, cá sấu).

Bài tập 5. Hiện tượng đồng âm giữa thuật ngữ thị trường của kinh tế và thuật ngữ thị trường của quang học không quy phạm nguyên tắc một thuật ngữ - một khái niệm và thuật ngữ này được dùng trong hai cách lĩnh vực khoa học, riêng biệt, chứ không phải trong cùng một lĩnh vực.

soạn bài thuật ngữ thuật ngữ là gì thuật ngữ